Xana swi suke ntsena eka Xenophobia swi ya eka tribalism?

Dzivamisoko na Dzivamisoko va vile va famba ku suka eka xifundzankulu xin’wana ku ya eka xin’wana. 

Hi xikongomelo xa moya xo tlherisela tiko endleleni hi ku tirhana na vahlapfa lava nga riki enawini va matiko mambe hi ku tirhisa milawu leyi rhendzeleke mhaka leyi.

Ku ringana nkarhi wo leha matiko man’wana yo tala ya Afrika-Dzonga ya teke eka social media ku kombisa ku nga eneriseki ka wona hi mfumo. 

Va vona onge mfumo a wu rhangisanga swa vona ku tlula ku yima na lava va “herisaka” tiko.

Hi Sonto ku vikiwile rifu ra mufana wa 19 wa malembe hi vukhale wa Mutsonga. 

Mhangu leyi kuya hi ndyangu lowu yi humelerile eka mpfilumpfilu wa mpfilumpfilu eMossel Bay, Western Cape. 

Va vula leswaku vugevenga bya yena a ku ri ku va Mutsonga, endhawini leyi a ku tele hi Maxhosa. 

Ku vile na ku ngundzuvanya leswaku vahlaseri va ye ekaya ra yena va vutisa mana wa yena are are the other “Shangaans” i rito ro delela leri tirhisiwaka hi tinxaka tin’wana ku vitana vanhu va Vatsonga. 

Hambiswiritano maphorisa ya pfarile swihehlo leswi hi ku vula leswaku Nhlamulo Sambo a ri karhi a phanga mukhukhu. 

Mupfuni wa yena a ku ri n’wana wa malembe ya 15 hi vukhale loyi swi tikomba onge a ri ehansi ka mubedo loko Sambo a hlaseriwa hi n’wini wa mukhukhu loyi a va khomeke hi mavoko yo tshwuka.

Maphorisa ya swi hlamusela tani hi ku phanghiwa loku nga famba kahle loku yisaka eka ku lwisana loku dlayaka, loku nga fambelaniki na ku kombisa ku vilela loku lwisanaka na vuhlapfa/ku vengiwa ka vahlapfa loku a ku humelela eka ndhawu leyi hi nkarhi wolowo. 

Va ha lava muehleketeleriwa (n’wini wa mukhukhu).

Leswi swi pfuxe ku hlundzuka exikarhi ka vaaki va Vatsonga na tinxaka tin’wana ta Limpopo, vo tala eka social media va vula leswaku March na March a va amukeriwi exifundzheninkulu. 

Va vula leswaku va hambanisiwile hi mindhavuko yin’wana ngopfu ngopfu vanhu va Mazulu na va Xhosa lava va vonaka va ri va le hansi na ku nga ri va Afrika-Dzonga ya ntiyiso. 

TikToker Gaviie, yi tlhele yi ya emahlweni yi vula leswaku swi vangiwa hi ndlela leyi va langutekaka ha yona, muvala wa nhlonge ya vona leyi nga ya ntima, swivumbeko swa vona swa xikandza leswi nga ni xivindzi leswi fanaka swinene na vaaki va matiko mambe naswona nakambe ku pfumala ka vona ku kota ku vulavula tindzimi leti lawulaka ta xintu kahle swinene kumbe handle ka accent leyi dzikeke. 

Leswi swi kombelaka xivutiso, i mani loyi a hlayisekeke?